زندگی در دبی تا همین اواخر، برای مهاجران طبقه حرفهای و ثروتمند، تقریباً ایدهآل بود. مدارس خصوصی باکیفیت، سواحل زیبا، پروازهای فراوان به سراسر جهان و آزادی مصرف الکل (البته تا زمانی که اماراتی یا مسلمان نباشید) تنها بخشی از جذابیتهای آن بود. مهاجران مالیات بر درآمد پرداخت نمیکردند، باران بهندرت میبارید و الیگارشهای روس، بانکداران غربی، سرمایهداران عرب و کارآفرینان اسرائیلی در کنار هم زندگی و تجارت میکردند.
تمام این ویژگیها هنوز هم، نزدیک به سه ماه پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در آن سوی خلیج فارس، برقرار است. اما حالا مزایای دبی باید در کنار خطر موشکها و پهپادهای ایرانی سنجیده شود. در ۱۸ مه، یکی از این حملات به ژنراتور برق تنها نیروگاه هستهای امارات اصابت کرد.
هرچند بیشتر حملات پیش از وارد کردن خسارت جدی به دبی و دیگر مناطق امارات متحده عربی رهگیری شدهاند، اما بسیاری از خارجیهای ثروتمند و سیار، کشور را ترک کردهاند. برخی موفق شدند آخرین پروازها به آمریکا یا اروپا را بگیرند. گروهی دیگر راهی مسقط، پایتخت عمان، شدند تا مسیر فرار جایگزین پیدا کنند. بسیاری امیدوار بودند پس از پایان درگیریها بازگردند؛ اما با طولانی شدن جنگ، تعداد زیادی بهدنبال پناهگاهی تازه و آرامتر هستند. مقصد بعدی آنها کجاست؟ و آیا دوباره به دبی بازخواهند گشت؟
امارات آمار دقیقی از جمعیت خارجیهای مقیم منتشر نمیکند، اما برآوردها نشان میدهد پیش از آغاز جنگ، حدود ۳ تا ۴ میلیون نفر از جمعیت ۱۲ میلیونی کشور را خارجیهای مرفه و خانوادههایشان تشکیل میدادند. بیش از ۲۴۰ هزار نفر از آنها میلیونر بودند. بخش عمده این جمعیت در دبی ساکن بودند و حالا نیز بهنظر میرسد سهم بزرگی از خروجها مربوط به همین شهر باشد. «دومینیک وولک» از شرکت Henley & Partners که به ثروتمندان بینالمللی مشاوره مهاجرتی میدهد، میگوید میزان درخواست برای بررسی کشورها و اقامتهای جایگزین از سوی ساکنان امارات، طی هفتههای اخیر بیش از ۴۰ درصد افزایش یافته است.
به گفته «ژان فرانسوا هاروی» از مؤسسه حقوقی Harvey Law Group، اکنون بیش از ۳۵ کشور برای جذب ثروتمندان و کارآفرینان رقابت میکنند. مقاصد سنتی مانند نیوزیلند («انتهای دنیا، تقریباً خودکفا و دور از شعاع انفجار هستهای» به تعبیر یکی از مشاوران) و مالت، حالا رقبای تازهای دارند. مالدیو امسال برنامه اقامت دائم از طریق سرمایهگذاری را راهاندازی میکند. انتظار میرود آرژانتین نیز بهزودی تابعیت را در ازای سرمایهگذاری کلان ارائه دهد. ترکیه هم در ۲۴ آوریل پیشنهاد معافیت ۲۰ ساله مالیاتی بر درآمد و سود سرمایه خارجی برای برخی اتباع خارجی را مطرح کرد. از زمان آغاز جنگ، حدود دوازده نفر از مشتریان مؤسسه هاروی با خرید ملک در ترکیه، تابعیت این کشور را دریافت کردهاند.
در این میان، میلان به یکی از محبوبترین گزینهها تبدیل شده است. «روبرتو بونومی»، وکیل مالیاتی در میلان، میگوید: «مهاجرت از دبی بهشکل محسوسی افزایش یافته است.» «دیلتا جورجولو» از Sotheby’s International Realty نیز میگوید علاقه سرمایهگذاران حوزه خلیج فارس به ایتالیا در ماههای اخیر جهش قابلتوجهی داشته است. به گفته او، درخواستهایی که در ابتدا بیشتر برای اجاره کوتاهمدت بود، حالا به برنامهریزی بلندمدت برای زندگی و سرمایهگذاری تبدیل شدهاند.
برخلاف برخی رقبای آرام و کمتحرک، میلان ـ پایتخت مد و امور مالی ایتالیا ـ شبکههای گستردهای برای افرادی دارد که میخواهند ثروت خود را افزایش دهند، نه فقط خرج کنند. در سالهای اخیر صندوقهای پوشش ریسک آمریکایی مانند Millennium Management دفاتر خود را در این شهر راهاندازی کردهاند تا معاملهگران و مدیران ثروتمند از قوانین مالیاتی ایتالیا استفاده کنند. افراد پردرآمد در ایتالیا میتوانند تنها با پرداخت مالیات ثابت سالانه ۳۰۰ هزار یورو، کل درآمد خارجی خود را پوشش دهند. خانوادهها نیز امکان انتخاب میان مدارس بینالمللی آمریکایی، بریتانیایی، کانادایی، فرانسوی و آلمانی را دارند. آبوهوا هم قابل تحمل است.
شهروندان اتحادیه اروپا میتوانند بدون محدودیت خاصی به میلان نقل مکان کنند و همین موضوع باعث محبوبیت آن میان اروپاییهای ساکن دبی شده است. اما افراد غیراروپایی معمولاً برای دریافت اقامت باید ۲۵۰ هزار یورو در یک استارتاپ ایتالیایی یا ۵۰۰ هزار یورو در یک شرکت بزرگتر سرمایهگذاری کنند. گزینه دیگر، کمک یک میلیون یورویی به مؤسسات خیریه ایتالیا یا خرید دو میلیون یورو اوراق قرضه دولتی این کشور است.
گزینه دیگر، سنگاپور است. این دولتشهر در سالهای اخیر تا حدی رقابت را به دبی واگذار کرده بود. بسیاری از ثروتمندان هند و چین مجذوب زرقوبرق، قوانین آسانگیرانه و فرصتهای تجاری امارات شده بودند. در مقابل، فضای اجتماعی سختگیرانهتر و حساسیت دولت سنگاپور نسبت به نظم و پاکدستی، این کشور را خشک و رسمی جلوه میداد.
اما اکنون همین ویژگیها به مزیت تبدیل شدهاند. دولت کارآمد، نظام حقوقی قابل پیشبینی و مدیران حرفهای ثروت، سنگاپور را دوباره جذاب کردهاند. بانکهای بزرگ سنگاپوری مانند OCBC گزارش دادهاند که ورود سرمایه از دبی افزایش یافته است. واردات طلای سنگاپور از امارات نیز از ژانویه تاکنون چهار برابر شده است.
«رایان لین» از مؤسسه Bayfront Law میگوید تعداد مشتریان جدید آنها طی دو ماه گذشته یکسوم افزایش یافته است. بیشتر مشتریان فعلی او، چینیهای تازهثروتمند هستند که حالا بیش از گذشته به خروج از خاورمیانه فکر میکنند. هندیهای ثروتمند نیز که هر سال حدود ۳۵۰۰ نفرشان با دارایی بیش از یک میلیون دلار کشور را ترک میکنند، بار دیگر به سنگاپور علاقهمند شدهاند. «موکش آمبانی»، ثروتمندترین فرد هند، در سال ۲۰۲۲ دفتر مدیریت دارایی خانوادگی خود را در سنگاپور تأسیس کرد.
با این حال، شهرهایی مانند میلان و سنگاپور جایگزین کامل دبی نیستند. ثروتمندان روس، بهدلیل جنگ اوکراین، در ایتالیا و سایر نقاط اروپا با نگاه منفی روبهرو هستند. برخی سرمایهگذاران خارجی نیز نگرانند که انتخابات سال آینده دولتی را روی کار بیاورد که نظام مالیات ثابت را لغو کند. حتی دولت فعلی هم امسال مالیات بر درآمد خارجی را از ۲۰۰ هزار یورو افزایش داد.
سنگاپور نیز مالیات بر درآمد ۲۴ درصدی دارد و برای خرید ملک توسط خارجیها عوارض سنگینی تعیین کرده است. این کشور پس از رسوایی پولشویی ۳ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۳، قوانین سختگیرانهتری اعمال کرده و احتمالاً نسبت به ورود سرمایههای مشکوک از دبی حساستر شده است. قانونی که در سال ۲۰۲۴ تصویب شد، به پلیس اجازه میدهد اطلاعات مالیاتی و گمرکی را بررسی کند. طبق گزارش گروه ویژه اقدام مالی (FATF)، حدود ۸۰ درصد درخواست مجوز شرکتهای رمزارزی در سنگاپور طی سالهای اخیر رد یا پس گرفته شدهاند.
یکی از بانکداران خصوصی در سنگاپور میگوید: «بعضی سرمایهگذاران امارات را دوست داشتند چون آنجا سؤال زیادی از آنها نمیپرسیدند.» به گفته او، زندگی در سنگاپور ممکن است برای برخی شبیه «معاینه کامل پزشکی» باشد.
با این حال، «رایان لین» معتقد است بخش بزرگی از ثروت مرتبط با رمزارزها همچنان در خاورمیانه باقی خواهد ماند. برخی انواع دیگر سرمایه نیز همینطور. مدیران ثروت که خود نیز اغلب بسیار ثروتمندند، باید نزدیک مشتریانشان باشند و به همین دلیل انتظار میرود بسیاری از آنها دوباره به دبی بازگردند. بسیاری از شرکتهای بینالمللی که در ماههای نخست جنگ به کارکنان مرفه خود اجازه داده بودند از «خانه» ـ یعنی شهرهایی مثل میلان یا لندن ـ کار کنند، حالا انتظار دارند دوباره به دفاتر دبی برگردند.
یکی از مدیران ثروت میگوید: «زمان، بهترین درمان است.» شاید همینطور باشد. اما هرچه زخم جنگ طولانیتر باز بماند، احتمال ماندگار شدن اثر آن بر مهاجران بیشتر خواهد شد. تا آن زمان، بسیاری ترجیح میدهند دوران نقاهت خود را در جایی آرامتر و خنکتر بگذرانند.
منبع: اکونومیست
